Astudiaeth achos

Nôl i bynciau     Nôl i brifysgolion

Mwy o Rymoedd a Chyfrifoldebau i Gynghorau Tref a Chymuned

Ymchwil yn cyfrannu at ddeddfwriaeth ar lywodraeth leol yng Nghymru

Mae ymchwil a wnaed gan yr Athro Michael Woods a’i dîm yn yr adran Ddaearyddiaeth a Gwyddorau’r Ddaear ym Mhrifysgol Aberystwyth wedi arwain yn uniongyrchol at newidiadau yng ngrymoedd a threfniadau rheoleiddio cynghorau tref a chymuned yng Nghymru trwy ddeddfwriaeth (Mesur Llywodraeth Leol (Cymru) 2011) a chanllawiau newydd i gynghorau.

Mae’r newidiadau hyn wedi galluogi cynghorau tref a chymuned i chwarae mwy o rôl yn darparu gwasanaethau a datblygu cymunedau; mae wedi annog pobl i gyfrannu mwy at lywodraethiant cymunedol ac mae wedi cynyddu atebolrwydd democrataidd cynghorau lleol.

Mae trefniadau a gyflwynwyd gan Fesur Llywodraeth Leol (Cymru) 2011 yn cynnwys newidiadau i’r trefniadau ar gyfer sefydlu a diddymu cynghorau tref a chymuned, cyfarfodydd a phleidleisiau cymunedol, penodi cynrychiolwyr ifanc (16-25) a grym i gynghorau tref a chymuned hyrwyddo lles yn eu hardal. Roedd y rhain yn deillio’n uniongyrchol o astudiaeth ymchwil gan yr Athro Woods a chydweithwyr i Lywodraeth Cymru yn 2002-3 (a elwir erbyn hyn yn ‘Adroddiad Aberystwyth’) oedd yn cynnwys arolwg o gynghorau lleol yng Nghymru ac astudiaethau enghreifftiol manwl. Mae ymchwil cysylltiol gan yr Athro Woods a’r tîm wedi cyfrannu hefyd at ddatblygu’r Cynllun Ansawdd ar gyfer Cynghorau Plwyf a Thref yn Lloegr.

“Rydym yn croesawu’r darpariaethau sy’n ymwneud â hyrwyddo a gwella lles er mwyn rhoi mwy o rymoedd a chyfrifoldebau i gynghorau tref a chymuned. Mae hyn yn adlewyrchu casgliadau Adroddiad Aberystwyth, oedd yn argymell y dylid rhoi grymoedd ehangach i gynghorau cymuned.” Adroddiad Pwyllgor Deddfwriaeth 3 Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar Fesur Llywodraeth Leol (Cymru) arfaethedig, Rhagfyr 2010, paragraff 344, t 102

Mwy o wybodaeth