Astudiaeth achos

Nôl i bynciau     Nôl i brifysgolion

Mynd â Gwrthfater o Hollywood a’i roi yn ôl yn CERN

Arbrawf sy’n arwain y byd yn edrych i ateb cwestiynau sylfaenol am y Bydysawd

Mae’r cyhoedd yn cysylltu gwrthfater gyda ffuglen wyddonol megis y ffilm Angels and Demons, ond mae creu gwrth-hydrogen yn CERN gan ffisegwyr o Abertawe wedi creu diddordeb byd-eang yng ngwyddoniaeth wirioneddol gwrthfater. Cafodd gwrth-hydrogen ei greu, ei drapio a’i ddadansoddi mewn offer arbennig a gynlluniwyd i ateb cwestiynau sylfaenol am ei briodweddau ag iddynt oblygiadau enfawr i greadigaeth y Bydysawd yn y Glec Fawr.

Gan adeiladu ar y storm gyfryngol fyd-eang a grëwyd gan y gwaith hwn, lansiwyd rhaglen lledaenu gwybodaeth i ennyn diddordeb, ysbrydoli ac addysgu’r cyhoedd trwy gyfres o we-lediadau o CERN, erthyglau papurau newyddion a chylchgronau, cyfweliadau ar y cyfryngau ac ymweliadau ag ysgolion. Taniwyd dychymyg y cyhoedd fwy fyth gan glipiau YouTube, trefnu ymweliadau i’r cyhoedd i weld y cyfarpar yn CERN a meddalwedd animeiddio a roddodd gyfle i ddefnyddwyr “ail-greu’r” arbrawf hwn sy’n arwain y byd.

 Rydym wrth ein boddau fod ein hymchwil arloesol sy’n ceisio ateb un o’r cwestiynau gwyddonol mawr – Pam mae’r Bydysawd yn cynnwys mater? – wedi arwain at raglen ymgysylltu mor gyfoethog gyda’r cyhoedd sy’n gyson awyddus i ddeall gwyddoniaeth elfennol.”

Athro Mike Charlton, Pennaeth yr Adran Ffiseg, Prifysgol Abertawe, Rhagfyr 2013