Astudiaeth achos

Nôl i bynciau     Nôl i brifysgolion

#33 elt_telescope

Drychau Uwch Gywir ar Raddfa Fawr

Prifysgol Glyndŵr yn helpu adeiladu telesgop mwyaf y byd er mwyn datgelu dirgelion y gofod

Bydd prosiect €5M ym Mhrifysgol Glyndŵr yn cefnogi’r prosiect telesgop mwyaf uchelgeisiol erioed, yn helpu darganfod planedau tebyg i’r ddaear o gwmpas sêr eraill ac yn datblygu ein dealltwriaeth o strwythur graddfa-fawr ac esblygiad y bydysawd.

Mae ymchwilwyr yn gorfod datblygu technegau gweithgynhyrchu newydd er mwyn adeiladu drych 39 metr fydd yn ffitio ar y Telesgop Ewropeaidd Mawr Iawn (E-ELT), arsyllfa newydd sy’n cael ei hadeiladu gan Arsyllfa Ddeheuol Ewrop i alluogi gwyddonwyr i fynd i’r afael â chwestiynau sylfaenol sydd y tu hwnt i gyrraedd yr offer a ddefnyddir ar hyn o bryd ym maes gofod-seryddiaeth a meysydd cysylltiol.  Lleolir yr E-ELT yn Chile, a bydd yn casglu goleuni o sêr a galaethau pellennig 15 gwaith yn gyflymach na’r telesgopau mwyaf sy’n bod heddiw. Mae gwaith wedi dechrau’n barod i ffrwydro o’i le ddarn o gopa mynydd 3,000m er mwyn gwneud lle i’r arsyllfa newydd ddylai fod yn barod yn 2022.

Er mwyn goresgyn yr heriau gweithgynhyrchu a chludo, bydd y drych yn cael ei ‘deilio’ gyda 798 o ddarnau chweonglog, pob un ohonynt yn 1.45 metr ar draws. Mae tîm Prifysgol Glyndŵr yn creu pum darn prototeip maint llawn ac mae’n arbrofi â phrosesau gwaredu arwynebau tra chywir diweddaraf oll, sy’n allweddol i lwyddiant perfformiad y telesgop.

“Os gallwch reoli ymylon wrth gaboli darnau, chi yw’r unig bobl yn y byd all wneud hynny”. Uwch gynrychiolydd o Arsyllfa Ddeheuol Ewrop

Mwy o wybodaeth