Newyddion

Partneriaethau Sgiliau Rhanbarthol yng Nghymr

Kieron Rees, Cynghorydd Polisi Prifysgolion Cymru, yn trafod rôl Partneriaethau Sgiliau Rhanbarthol yng Nghymru.

Yn ddiweddar cyhoeddodd pwyllgor Economi, Seilwaith a Sgiliau Cynulliad Cenedlaethol Cymru ymchwiliad i Bartneriaethau Sgiliau Rhanbarthol yng Nghymru, a bydd yn derbyn tystiolaeth gan amryw o randdeiliaid yn ystod yr wythnosau nesaf gan gynnwys prifysgolion, colegau, dysgu yn y gweithle ac awdurdodau lleol.

Mae tair Partneriaeth Sgiliau Rhanbarthol (PSRh) yng Nghymru sy’n cynhyrchu Cynlluniau Cyflogaeth a Sgiliau rhanbarthol i ddylanwadu ar ddarpariaeth sgiliau yn eu rhanbarth. Mae’r PSRh hyn yn gweithredu yn y rhanbarthau canlynol:

–        Gogledd Cymru

–        De Ddwyrain Cymru

–        De Orllewin a Chanolbarth Cymru

Gofynnodd y pwyllgor i randdeiliaid a yw’r data a’r dystiolaeth a ddefnyddiwyd gan y PSRh yn gyfoes ac yn ddibynadwy, a pha mor dda y mae PSRh am geisio barn ac ystyried safbwyntiau’r rhai nad ydynt yn eistedd ar y byrddau. Hefyd i ba raddau y gall y PSRh adlewyrchu gofynion sgiliau presennol ac yn y dyfodol yn eu rhanbarth.

Yn ein hymateb i’r ymgynghoriad, rydym wedi tynnu sylw at yr hyn sydd, yn ein barn ni, yn fanteision posibl i fodel y PSRh, ond rydym yn dadlau y byddai effeithiolrwydd y partneriaethau yn cael ei wella drwy ymgysylltiad ehangach. Hefyd drwy fwy o ddefnydd arbenigol o ddata a fyddai’n darparu ymagwedd fwy blaengar, a sylw cynyddol ar ddarparu ar gyfer system sgiliau ymatebol a hyblyg yn hytrach nag ar gynllunio darpariaeth.

Wrth gwrs mae sgiliau rhanbarthol yn bwysig, ond mae angen datblygu rhai sgiliau ar lefel genedlaethol neu ryngwladol. Mae’r rôl genedlaethol neu ryngwladol hon, y mae prifysgolion yng Nghymru yn ei chwarae, yn cael ei hadlewyrchu yn yr effaith economaidd sydd gan brifysgolion yn eu rhanbarth ac mewn cymunedau ledled Cymru. Yn 2015/16, crewyd 49,216 o swyddi gan brifysgolion yng Nghymru, 22% ohonynt mewn ardaloedd lle nad oes prifysgol, gan greu allbwn o £5bn. O gymharu â rhannau eraill o’r DU, mae prifysgolion Cymru yn bwysicach i’r economi leol.

Adlewyrchir y dimensiwn cenedlaethol a rhyngwladol hwn yn y ffordd y mae staff a myfyrwyr ein prifysgolion yn aml yn barod iawn i symud ardaloedd. Yn ogystal â’r 22,000 o fyfyrwyr rhyngwladol sy’n astudio ym mhrifysgolion Cymru, mae yna hefyd lif trawsffiniol sylweddol rhwng Lloegr a Chymru. Yn yr un modd, daw oddeutu 10% o staff prifysgolion yng Nghymru o’r UE neu o wledydd eraill.

Mae yna hefyd ddimensiwn rhyngwladol sylweddol i’r gwaith y mae prifysgolion yn ei wneud. Yn 2014, roedd 46% o gyhoeddiadau Cymru wedi’u cyd-ysgrifennu’n rhyngwladol, a chyfeiriwyd at gyhoeddiadau Cymreig 68% yn amlach na’r cyfartaledd ar gyfer y byd.

Yn ogystal â chynnal system sgiliau ymatebol a hyblyg, gall hefyd fod cyfleoedd i PSRh chwarae rhan yn natblygiad prentisiaethau gradd yng Nghymru. Mae pob un o’r partneriaethau, ar wahanol adegau, wedi amlygu pwysigrwydd datblygu prentisiaethau gradd wrth ddiwallu anghenion sgiliau yng Nghymru. Fel yr ydym wedi son o’r blaen, mae cyfle i ddatblygu ystod ehangach o brentisiaethau gradd, ar lefel 6 a 7, yng Nghymru.

Gyda’r newidiadau yn y gweithle a ddisgwylir yng Nghymru ac ar draws y DU yn y dyfodol, gan gynnwys yr angen cynyddol am sgiliau lefel uwch, bydd system sgiliau hyblyg ac ymatebol yn rhan hanfodol o sicrhau bod Cymru yn gallu bodloni heriau’r dyfodol. Mewn sawl ffordd, mae prifysgolion yn ymatebol ac yn hyblyg iawn o ran y cyrsiau maent yn eu cynnig. Fodd bynnag, mae’r system yng Nghymru yn golygu bod hyn yn seiliedig ar y galw gan fyfyrwyr, ac mae myfyrwyr yn fodlon, ac yn gallu, symud i rannau eraill o’r DU a’r tu hwnt i astudio’r cyrsiau sydd ar gael.

Er bod manteision yn perthyn i ymagwedd sy’n ystyried anghenion sgiliau rhanbarthol Cymru, mae’n bosib y bydd ceisio cynllunio darpariaeth yn golygu cyfyngu ar ba mor gyflym y gall darparwyr ymateb i angen. Yn yr un modd, mae prifysgolion yn sbarduno’r economi leol ledled Cymru, yn rhannol oherwydd bod eu gwaith yn rhanbarthol, yn genedlaethol ac yn rhyngwladol, gan gynnwys effaith economaidd myfyrwyr a staff yn dod i astudio neu weithio yng Nghymru. Bydd angen i ymagwedd ranbarthol gydnabod hyn er mwyn sicrhau bod y manteision economaidd y mae prifysgolion yn eu cynnig i bobl ac ardaloedd Cymru yn parhau.

Cewch ddarllen y datganiad yn ei gyfanrwydd yma.