Astudiaeth achos

Prifysgol Aberystwyth     Nôl i brifysgolion

Cyfleuster milfeddygol newydd gwerth £4.2 miliwn a gefnogwyd gan yr UE yn Aberystwyth a’r Ganolfan Rhagoriaeth Arloesi mewn Da Byw

• Canolfan milfeddygol gwerth £4.2 miliwn o’r radd flaenaf i hyrwyddo ymchwil i ddiogelu iechyd anifeiliaid a phobl.
• Bydd y prosiect, a gefnogir gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru, yn adeiladu labordy manyleb uchel, llawn cyfarpar a gofod swyddfa.
• Nod y datblygiad newydd cyffrous hwn yw gweithio gyda’r diwydiant i gynhyrchu profion newydd a brechlynnau i leihau colli yn y diwydiant da byw drwy gefnogi’r busnesau hynny sy’n masnachu mewn da byw.
• Buddsoddiad o £650,000 pellach gan y Ganolfan Rhagoriaeth Arloesi mewn Da Byw ar gyfer cyfleuster gwyddorau anifeiliaid yn gweithio ochr yn ochr â Chanolfan Milfeddygol 1 i ddatblygu datrysiadau newydd y mae’r diwydiant eu hangen.
• Mae disgwyl i gysylltiadau cryf gyda’r Ganolfan Rhagoriaeth newydd ar gyfer Twbercwlosis Buchol agor ym Mhrifysgol Aberystwyth ar ddiwedd 2018, dan arweiniad yr Athro Glyn Hewinson, arbenigwr byd enwog ar Dwbercwlosis Buchol ac yn cynrychioli buddsoddiad o £3.6 miliwn.

Atgyfnerthwyd statws Prifysgol Aberystwyth fel sefydliad ymchwil blaenllaw ar gyfer iechyd anifeiliaid yng Nghymru ym mis Gorffennaf 2017 pan gyhoeddwyd cynlluniau ar gyfer canolfan filfeddygol gwerth £4.2 miliwn o’r radd flaenaf i hybu ymchwil i ddiogelu iechyd anifeiliaid a phobl. Bydd y prosiect, a gefnogir gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru, yn adeiladu labordy manyleb uchel, llawn cyfarpar a gofod swyddfa.

Bydd y prosiect a ariennir gan yr UE yn datblygu Clwstwr Arloesi o’r enw ‘Canolfan Milfeddygol 1’ i ddarparu gofod swyddfa arloesol, llawn cyfarpar, modern ynghyd â labordy bacteriolegol categori 3 yn ogystal â chategori 2, fel amgylchedd diogel ar gyfer gwaith ar TB Buchol, yn ogystal ag amrywiaeth o ddatblygiadau eraill mewn clefydau anifeiliaid, a phrofion ar gyfer clefydau anifeiliaid, sydd bellach yn dod i’r amlwg ac sy’n effeithio ar y busnesau hynny sy’n dibynnu ar y sector hwn.

Prif nod y datblygiad newydd cyffrous hwn yw gweithio gyda’r diwydiant i gynhyrchu profion a brechlynnau newydd i leihau colled yn y diwydiant da byw drwy gefnogi’r busnesau hynny sy’n masnachu mewn da byw, yn ogystal â datblygu arferion milfeddygol ymhellach, busnesau gofal iechyd anifeiliaid eraill, biotechnoleg, gweithgynhyrchu bwyd anifeiliaid a diwydiannau cysylltiedig eraill.

Bydd y prosiect yn darparu amrywiaeth o gyfleoedd ar gyfer busnesau ar draws y gadwyn gyflenwi da byw, a’r diwydiannau cysylltiedig, a fydd yn elwa ar y cyfleuster newydd a chyfleoedd ymchwil ar y cyd. Drwy Ganolfan Milfeddygol 1, bydd ymchwilwyr yn gweithio gyda’r diwydiant i ddatblygu profion a brechlynnau fydd yn helpu i leihau colledion yn y diwydiant da byw a gwella iechyd anifeiliaid. Bydd yr ymchwilwyr yn edrych yn benodol ar ddatblygu atebion ar gyfer clefydau a gludir gan anifeiliaid a allai gael ei drosglwyddo i fodau dynol.

Bydd y ganolfan yn darparu ffocws ar gyfer busnesau i ddatblygu cynhyrchion a gwasanaethau newydd, yn ogystal â chreu swyddi ansawdd uchel yn yr ardal newydd. Bydd y cyfleuster hefyd yn arwain at ddatblygiad pellach mewn arferion milfeddygol a gofal iechyd anifeiliaid eraill yn ogystal â biotechnoleg, gweithgynhyrchu bwyd anifeiliaid a diwydiannau cysylltiedig eraill.

Dywedodd Is-Ganghellor Prifysgol Aberystwyth, yr Athro Elizabeth Treasure: ‘Mae gan Brifysgolion rôl bwysig i’w chwarae wrth ddatblygu ymchwil sy’n effeithio ar y cymunedau maen nhw’n gwasanaethu. Bydd Canolfan Milfeddygol 1 yn gwneud cyfraniad gwerthfawr i’r economi gwledig ac i’r diwydiant da byw yma yng Nghymru ac ymhellach i ffwrdd. Rydym yn falch o fod yn cydweithio ar y prosiect hwn gyda Phartneriaeth Tyfu Canolbarth Cymru, Canolfan Gwyddoniaeth Filfeddygol Cymru a phartneriaid eraill.’

Mae’r Brifysgol wedi sicrhau buddsoddiad o £650,000 pellach gan y Ganolfan Rhagoriaeth Arloesi mewn Da Byw ar gyfer cyfleuster gwyddorau anifeiliaid yn gweithio ochr yn ochr â Chanolfan Milfeddygol 1. Mae’r Brifysgol yn un o’r 13 o sefydliadau ymchwil elitaidd yn y fframwaith ar draws y DU i ddarparu porth â ffocws i sefydliadau ymchwil o’r radd flaenaf i ddatblygu datrysiadau y mae’r diwydiant eu hangen mewn partneriaeth â 19 o gwmnïau masnachol. Bydd ymglymiad y Ganolfan Rhagoriaeth Arloesi mewn Da Byw yn atgyfnerthu’r bartneriaeth fasnachol yng Nghanolfan Filfeddygol 1 ac yn sicrhau ei fod yn cadw ffocws ar ddod â chynhyrchion newydd i’r farchnad.

Mae’r Ganolfan Rhagoriaeth Arloesi mewn Da Byw yn creu cyfleusterau ymchwil o’r radd flaenaf, sy’n hygyrch i’r diwydiant ac sy’n cael ei weithredu yng nghanol diwylliant o gydweithredu, yn cynhyrchu ac yn sbarduno arloesedd dan arweiniad busnes; gan arwain at gynhyrchion a gwasanaethau newydd er budd y gadwyn gyflenwi gyfan ac yn y pen draw cynhyrchu’r cynhyrchion mae defnyddwyr eu heisiau a’u hangen. Mae’r cyfleusterau a gyd-ariennir drwy’r sefydliadau ymchwil gyda chymorth Innovate UK, yn galluogi ymchwil a datblygu cydweithredol ar draws amrywiaeth eang o feysydd her ar gyfer cynhyrchu da byw.

Bydd y ganolfan yn cydweithio’n agos gyda Chanolfan Rhagoriaeth newydd ar gyfer Twbercwlosis Buchol ar gyfer Cymru, i agor ym Mhrifysgol Aberystwyth ar ddiwedd 2018, gan ddwyn arbenigedd rhyngwladol ynghyd gyda’r nod o ddileu’r clefyd gwartheg. Mae’r ganolfan newydd yn cynrychioli buddsoddiad o £3.6 miliwn a bydd yn cael ei arwain gan yr Athro Glyn Hewinson, arbenigwr byd enwog ar Dwbercwlosis Buchol ac sy’n Wyddonwr Arweiniol ar hyn o bryd ar gyfer TB Buchol yn yr Asiantaeth Iechyd Planhigion ac Anifeiliaid, ac mae wedi arwain ymchwil yn y clefyd am fwy nag 20 mlynedd. Dywedodd Dr Christianne Glossop, Prif Swyddog Milfeddygol Cymru: ‘Mae’r Athro Hewinson yn arloeswr ym maes ymchwil i TB Buchol a bydd yn dod ag arbenigedd ac arweinyddiaeth o’r radd flaenaf. Mae’n uchel ei barch ymhlith ei gyfoedion yn rhyngwladol ac mae ei benodiad yn ddatganiad o fwriad yn ein penderfyniad i fynd i’r afael â’r afiechyd hwn.’

Nod y Ganolfan Ragoriaeth yw masnacheiddio’r cynnyrch y mae’n eu datblygu, gan gydweithio â’r diwydiant ar gynhyrchion megis brechlynnau a phrofion diagnostig newydd. Mae TB Buchol yn cael effaith cymdeithasol ac ariannol arwyddocaol ar fusnesau fferm a’r gymuned wledig ehangach. Amcangyfrifir fod cost ymladd y clefyd yn costio tua £26 miliwn y flwyddyn yng Nghymru yn unig, drwy’r rhaglen rheoli TB ac iawndal i ffermwyr y mae eu hanifeiliaid yn cael eu lladd.