Newyddion

Prifysgolion Cymru’n amlygu gwerth ymchwil prifysgol gartref a thu hwnt

Caiff Wythnos Prifysgolion 2014 ei lansio heddiw, 9 Mehefin, a bydd yn amlygu peth o’r ymchwil arloesol sy’n cael ei wneud ar hyn o bryd mewn prifysgolion ledled Cymru.

Yn seiliedig ar thema ‘Syniadau am Oes’, cynhelir cyfres o ddigwyddiadau ar hyd a lled y wlad yn dangos sut mae ymchwil ym mhrifysgolion Cymru yn cael effaith ddofn a phellgyrhaeddol ar ein bywydau beunyddiol – boed gartref neu yn rhai o gorneli mwyaf pellennig y byd.

Yn ogystal â digwyddiadau a gynhelir ar gampysau prifysgolion unigol, bydd Prif Gynghorydd Gwyddonol Cymru, yr Athro Julie Williams, yn traddodi prif araith yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd nos Fercher. Yn ystod y noson bydd yn amlygu’r argraff a wnaeth prifysgolion Cymru dros y 100 mlynedd diwethaf, ac yn cyflwyno ei gweledigaeth ar gyfer y dyfodol ac yn herio ein prifysgolion i ymestyn y ffiniau yn bellach fyth er mwyn cynnal ymchwil blaengar ac arloesol, fydd yn newid bywydau er gwell.

Bydd peth o’r gwaith ymchwil a arddangosir gan ein prifysgolion yn ystod yr wythnos yn cynnwys amrywiad newydd o laswellt sy’n gallu torri’n sylweddol y llygrion methan a nitrogen sy’n cael eu rhyddhau er mwyn helpu mynd i’r afael â heriau byd-eang newid hinsawdd, diogelwch bwyd a difrod amgylcheddol; creu rhywogaethau newydd o gorn a reis sydd wedi gwella lles a ffyniant mwy na 5 miliwn o aelwydydd yn India a Nepal; datblygiadau mewn technegau llawfeddygol tra-chywir sy’n defnyddio argraffu 3D i helpu pobl a ddioddefodd anafiadau esgyrn difrifol; a defnyddio dulliau cloddio data a modelu bioystadegol i fynd i’r afael â phroblem gwrthsafiad cyffuriau a rhwystro’r perygl y bydd rhywogaethau bacteraidd yn troi’n wenwynig.

Dyma rai yn unig o’r nifer fawr o enghreifftiau o sut mae ymchwilwyr ym mhrifysgolion Cymru yn mynd i’r afael â materion byd-eang ac yn cael effaith ddofn – sydd yn aml yn un ddisylw –  ar ein bywydau beunyddiol.

Cynhelir Wythnos Prifysgolion ychydig amser wedi cyhoeddi’n gynharach eleni adroddiad awdurdodol gan Elsevier, a ddaeth i’r casgliad fod defnydd Cymru o fewnbynnau ymchwil yn hynod gynhyrchiol ac effeithlon, a’i fod yn rhagori ar wledydd cymharol o faint cyffelyb. Dangosodd y dadansoddiad cynhwysfawr cyntaf yn seiliedig ar dystiolaeth o weithgarwch ymchwil y sector yn y cyfnod ers datganoli fanteision buddsoddiad cyhoeddus mewn ymchwil gan brifysgolion Cymru, yn ogystal â dangos sut y symudodd Cymru o safle anffafriol i gymryd ei lle ymhlith un o’r prif wledydd ymchwil o’i maint yn y byd.

Caiff hynny ei gadarnhau gan adroddiad a ddiweddarwyd yn ddiweddar ar fudd ein prifysgolion i economi Cymru gan Viewforth Consulting, a ddaeth i’r casgliad fod y sector addysg uwch yn cynhyrchu £3.6bn i economi Cymru bob blwyddyn a’i fod hyd yn oed yn bwysicach i’n heconomi yma yng Nghymru nac y mae’r sector prifysgolion yn Lloegr i’w priod ranbarthau.

Mae Wythnos Prifysgolion 2014 yng Nghymru yn gobeithio adeiladu ar y canlyniadau cadarnhaol hyn trwy roi golwg i’r cyhoedd ar ein sail ymchwil sy’n arwain y byd, a dangos sut mae ein prifysgolion yn parhau i gael effaith ar ein bywydau.

Dywedodd Prif Gynghorydd Gwyddonol Cymru, yr Athro Julie Williams: “Yng Nghymru rydym yn ffodus o gael sector prifysgolion sefydledig a chanddo hanes o lwyddiant ym maes ymchwil, ac mae’n destun balchder enfawr fod llawer o’r gwaith sy’n cael ei wneud ar hyn o bryd yn ein prifysgolion yn ymestyn ffiniau gwybodaeth; yn cyfrannu at ein cystadleurwydd economaidd; yn gwella perfformiad ein gwasanaethau cyhoeddus; ac yn bwysicaf oll yn gwella ansawdd bywyd – inni heddiw, ac i genedlaethau’r dyfodol.”

Dywedodd Cyfarwyddydd Addysg Uwch Cymru, Amanda Wilkinson: “Pwrpas yr wythnos yw tynnu sylw’r cyhoedd at yr arloesi gwirioneddol sy’n arwain y byd a wneir yn ein prifysgolion. O achub bywydau pobl gyda’r wyddoniaeth ddiweddaraf oll ym myd gofal iechyd i wneud argraff barhaus yn lleddfu prinder bwyd yn y Trydydd Byd, mae’n ddiau fod ein prifysgolion yn creu ‘Syniadau am Oes’. Ar ben hynny, mae casgliadau diweddar adroddiadau Elsevier a Viewforth Consulting yn tanlinellu’r ffaith fod y sector mewn safle da i wynebu heriau cymdeithas sy’n mynd yn fwy a mwy globaleiddiedig.”

Cynhelir cyfres o ddigwyddiadau i ddathlu Wythnos Prifysgolion ar draws nifer o gampysau prifysgolion Cymru. Cewch fwy o fanylion yn www.universitiesweek.co.uk.